Mówi się, że tylko jeden naród na świecie może świętować Nowy Rok lub Hogmanay z taką pasją – są to Szkoci! Ich sylwester to nie jest zwykła impreza. To jedno z najbardziej legendarnych obchodów zmiany roku na świecie, które idzie w parze z ważnymi zwyczajami i odwiecznymi tradycjami przekazywanymi z pokolenia na pokolenie. Podróżując po świecie i szukając ciekawych zwyczajów związanych z obchodami Nowego Roku dotarliśmy do Szkocji.

Powstały w 1993 roku festiwal Hogmanay w Edynburgu stał się jednym z największych plenerowych obchodów sylwestrowych na świecie. I choć w tym roku uroczystości w tym mieście zostały odwołane, to jest to wydarzenie, obok którego nie można przejść obojętnie. Poznajcie zatem historię oraz niektóre z najbardziej znaczących i długotrwałych rytuałów Hogmanay.

Historia Hogmanay

Uważa się, że wiele tradycyjnych obchodów Hogmanay zostało pierwotnie sprowadzonych do Szkocji przez najeźdźców - wikingów na początku VIII i IX wieku. Norsemens, czyli ludzie z jeszcze bardziej północnych szerokości geograficznych niż Szkocja, zwracali szczególną uwagę na nadejście zimowego przesilenia lub najkrótszego dnia i oddawali temu cześć w postaci hucznych imprez. Na Szetlandach można zauważyć najsilniejszy wpływ wikingów. Tam Nowy Rok wciąż nazywa się Yules - od święta zimowego Yule, obchodzonego w północnej Europie od czasów starożytnych.

Zaskakującym dla niektórych może być fakt, że w Szkocji Boże Narodzenie nie było obchodzone jako święto i praktycznie zakazane przez około 400 lat, od końca XVII wieku do lat 50. XX wieku. Przyczyny tego należy szukać w czasach reformacji protestanckiej, kiedy prostolinijny Kirk ogłosił Boże Narodzenie jako święto papieskie lub katolickie i jako takie konieczne zakazanie. Tak też było aż do lat pięćdziesiątych, kiedy wielu Szkotów pracowało podczas Bożego Narodzenia, a święto przesilenia zimowego obchodziło w Nowy Rok. Wówczas rodzina i przyjaciele zbierali się na imprezę i wymieniali prezenty, które z czasem stały się znane jako Hogmanay.

Najciekawsze tradycje Hogmanay

Hogmanay w Szkocji to nie jest zwykłą impreza sylwestrowa. Jedno z najbardziej legendarnych obchodów zmiany roku na świecie idzie w parze z ważnymi zwyczajami i odwiecznymi tradycjami przekazywanymi z pokolenia na pokolenie. Oto niektóre z najbardziej znaczących rytuałów Hogmanay .

✨Szkockie przygotowanie do nowego roku
Zgodnie z tradycją, aby móc świętować nowy rok, trzeba dobrze zakończyć stary. Jednym z ważniejszych rytuałów sylwestrowych w Szkocji jest sprzątanie domu od góry do dołu - Reeding the House. I nie chodzi tylko o uniknięcie sprzątania z kacem po Hogmanay. Tradycyjnie duży nacisk kładziono na zamiatanie kominka, by pozbyć się z domu i jego mieszkańców wszelkich niechcianych ciężarów. Ważne jest również, by przed północą spłacić wszystkie długi.

✨First Footing
Pierwsze kroki - to prawdopodobnie najszerzej praktykowany rytuał Hogmanay. Pierwsza osoba, która wejdzie do domu po tym, jak zegar wybije północ jest postrzegana jako przynosząca szczęście na nadchodzący rok. Historycznie uważano, że pierwszą osobą, która przekroczy próg domu powinien być ciemnowłosy mężczyzna (jasne włosy nie były mile widziane po inwazji Wikingów!). Tylko on mógł zapewnić szczęście mieszkańcom domu. Obecnie wszyscy są mile widziani, o ile przyniosą prezent. Dlatego z chwilą, gdy zegar wybija północ, Szkoci zaczynają kierować się do domów bliskich, aby być pierwszymi osobami, które przekroczą próg domu w nowym roku. Każdy witany jest zgodnie z zasadami tradycyjnej szkockiej gościnności - kieliszkiem whisky.

✨Auld Lang Syne
To słynna piosenka szkockiego barda Roberta Burnsa, która jest ścieżką dźwiękową podczas witania nowego roku. Gdy zegar wybija północ, słowa Auld Lang Syne rozbrzmiewają w całej Szkocji i nie tylko. Tradycja ta została przyjęta przez wiele krajów na całym świecie. Utwór ten ma jasny przekaz. Jest pewnego rodzaju błaganiem o to, by dawna przyjaźń i dawne czasy nie zostały zapomniane. Wspólne odśpiewywanie odbywa się najczęściej w kręgu przy złączonych rękach.

✨Saining
To tradycja obecnie może mniej praktykowana. To rytuał błogosławienia domu i żywego inwentarza na nowy rok. Polega on na piciu wody uważanej za magiczną – pochodzi ona z rzeki, przez którą podobno przepływają zarówno żywi, jak i umarli. Wodą jest również spryskiwana cała zawartość gospodarstwa domowego. Następnie odbywa się palenie gałęzi jałowca, aby wypełnić dom dymem, który ma oczyszczać dom i odpędzać złe duchy. Po tym otwierane są okna i drzwi, aby wpuścić świeże, noworoczne powietrze. Łyk whisky z kolei to środek regenerujący przed zjedzeniem obfitego śniadania.

✨Parada ognia
W zwyczajach Hogmanay ogień odgrywa bardzo ważną rolę. Uważa się, że wywodzi się on z pogańskich tradycji Celtów przedchrześcijańskich. Coroczna procesja Torchlight Procession w Edynburgu oddaje hołd tej historii. Tysiące ludzi maszeruje wówczas przez centrum miasta z płonącymi pochodniami. W Stonehaven w Aberdeen mężczyźni w kiltach konstruują ogromne kule ognia o szerokości do dwóch stóp, aby gdy nadejdzie północ, móc wymachiwać nimi wokół głowy w procesji na High Street.

✨Loony Dook
Nowsza tradycja sięgająca 1986 roku, zapoczątkowana przez grupę przyjaciół z Edynburga poszukujących lekarstwa na kaca po hucznym Hogmanay. Uczestnicy wydarzenia, przebrani się w zwariowane kostiumy, udają się do South Queensferry, maszerują razem ulicami, a następnie odbywają wspólną kąpiel w lodowatych wodach zatoki Firth of Forth. Wybierając się na sylwestra do Edynburga należy pamiętać jednak, że o ile śmiałków podziwiać można za darmo, to udział w pochodzie i kąpieli można wziąć po wykupieniu biletów, których liczba jest ograniczona.

Hogmanay w Szkocji to spektakularne wydarzenie. I z pewnością święto to nie było by takie samo bez towarzyszących mu tradycji. Trwający aż cztery dni sylwester hucznie obchodzony jest w wielu miastach. Szczególna oprawę przybierają uroczystości organizowane w Edynburgu. W europejskiej stolicy festiwali nie brakuje wspaniałych występów artystycznych , z których najgłośniejszy jest oczywiście koncert odbywający się 31 grudnia pod edynburskim zamkiem. O północy nad miastem można podziwiać jeden z największych noworocznych pokazów sztucznych ogni na świecie. Wybierając się na sylwestra do Szkocji, warto rozważyć również inne miejsca. Jedną z ciekawszych imprez jest organizowana w Inverness (stolicy Highlandów) najprawdopodobniej największa darmowa impreza sylwestrowa w Szkocji - Red Hot Highland Fling. Jest to koncert na nabrzeżu rzeki Ness z najlepszą szkocką muzyką na żywo.

Czy wiesz już, gdzie spędzisz kolejnego sylwestra? Może będzie to Szkocja?